Alerji Testleri
Pediatrik Alerji Testleri
Alerji testleri, bilinen alerjenleri tedavi etmek veya maruziyeti azaltmak için bir plan oluşturmaya yönelik ilk adım olarak faydalıdır.
Çocuğunuzun bağışıklık sistemi virüsler, bakteriler ve toksinlerle savaşmak için antikor denen maddeleri üretir. Ancak bazen vücutları, bir yumurta ısırığı veya havadaki toz parçacıkları gibi zararsız günlük bir maddeye tehlikeli bir istilacıymış gibi tepki verir. Örneğin, vücutları poleni reddederse, burunlarının iç yüzeyini şişirmek için bağışıklık sistemi kimyasal maddeler gönderebilir ve bu da tıkanıklığa ve hapşırmaya neden olabilir.
Çocuklarda alerjik reaksiyonlar, döküntüler veya burun akıntısı gibi hafif belirtilerden, anafilaksi gibi yaşamı tehdit eden durumlara kadar geniş bir yelpazeye yayılabilir. Alerjik reaksiyonlara neden olan alerjenleri tespit etmek, yönetim ve önleme açısından kritik öneme sahiptir. Alerji tanısının konulmasında genellikle tıbbi geçmiş, fiziksel muayene ve tanısal testlerin bir kombinasyonu kullanılır. Pediatrik alerji testleri, çocuklarda alerjik reaksiyonlara yol açan spesifik maddeleri belirlemek için yapılır.
Bir test planlamadan önce, doktorunuza çocuğunuzun aldığı tüm ilaçları her zaman bildirin. Bu ilaçları iki haftaya kadar kullanmayı bırakmaları gerekebilir.
Çocuğunuzla alerji testi hakkında konuşun, böylece randevudan önce ne beklemeleri gerektiğini bilsinler. Ayrıca sonuçları beklerken çocukları meşgul edecek oyuncaklar veya boyama kitabı gibi dikkat dağıtıcı bir şey getirmeyi düşünün.
Pediatrik Alerji Testi Türleri
Alerji tanısında farklı klinik durumlara göre uygun olan birkaç yöntem vardır. Bunlar cilt testleri, kan testleri, ve ağız yoluyla gıda yüklemeleridir.
A. Cilt Testleri
Cilt testleri, alerjilerin tanısında en yaygın ve etkili yöntemlerden biridir. Genellikle çevresel alerjenler (örneğin, polen, ev tozu akarları, hayvan tüyleri) ve gıda alerjenlerini değerlendirmek için kullanılır.
1.Cilt Prick Testi (SPT) (Deri iğne testi, Cilt testi)
Ciltteki mast hücrelerine bağlı özgül IgE’lerin varlığını gösterir. Test için gliserinli hazır standart ekstreler kullanılır. Pozitif ve negatif kontrol için sırasıyla histamin ve serum fizyolojik kullanılır. Tek kullanımlık lanset veya plastik uç, 45-90 derece açıyla damlanın içinden geçirilir, epidermis (cildin üst kısmı) penetrasyonu (delinmesi, açığa çıkması) sağlanır.
Çocuğun kolu veya sırtın üst kısmı test yeri olarak kullanılacaktır. Alkol ile temizledikten sonra, doktor alerjeni içeren bir özden, sıvıdan bir damlayı cilde koyar ve bir dizi çizik ile sıvının cilde girmesini sağlar.
Doğru sonuçları garantilemek için, cilt testinde çocuğun cildinin normal tepki verdiğinden emin olmak için, kontrol olarak, histamin ve gliserin veya genelde serum fizyolojik kullanılır. Histamin normalde çoğu insanda cilt reaksiyonuna neden olur, ancak gliserin veya serum fizyolojik, genellikle reaksiyona neden olmaz; bu nedenle çocuğunuzun cildi gliserine veya serum fizyolojiğe tepki verirse, bu, cildin bir cilt testinin işe yaraması için aşırı hassas olduğunu, cilt testinin işe yaramayacağını gösterir.
Alerjenler yerleştirildikten sonra, bir reaksiyon olup olmadığını görmek için 15-20 dakika beklenecektir. Bir alerji varsa, ciltlerindeki çizik bölgesinin yerinde kaşıntılı, kırmızı bir şişlik gelişebilir. Bu şişlikler (wheal) sivrisinek ısırıklarına benzer ve doktor tarafından ölçülüp kaydedilir. Şişlik boyutu, alerjik reaksiyonun şiddetini gösterir. Genelde 3 mm’den fazla ise alerji var kabul edilir.
Yan Etkiler: Deri çizme testi kendi başına ağrılı değildir, ancak en yaygın reaksiyonlar ciltte kaşıntılı, şişliklerdir. Bunlar genellikle birkaç saat içinde azalır ve birkaç gün içinde kaybolur. Nadir durumlarda, çocuğunuzun test edilen maddelerden birine karşı şiddetli alerjisi varsa, test aşırı bir reaksiyona neden olabilir.
Test Edilen Alerjenler: Polenler, küf, toz akarları, evcil hayvan tüyleri, böcek sokmaları ve bazı gıdalar gibi yaygın alerjenler test edilir.
Avantajları: Hızlı, yüksek hassasiyetli ve anında sonuç verir.
Sınırlamaları: Cilt testleri, genellikle 6 aydan küçük bebeklerde veya şiddetli egzaması olan çocuklarda yapılmaz.
Ayrıca, antihistaminikler, alerji ilaçları, gece tozu veya çiğneme hapları, soğuk algınlığı ilaçları, kortizonlu ilaçlar gibi bazı ilaçlar testten en az 1 hafta önce kesilmelidir.
2. İntradermal Test
İşlem: Bu testte, genellikle üst kol veya ön kola, cildin üst tabakasının altına sıvı formda potansiyel alerjenleri enjekte etmek için küçük bir iğne kullanılır. Alerjenler enjekte edildikten sonra, hasta cildinin altına uygulanan alerjenlere karşı bir reaksiyon oluşup oluşmadığını görmek için 20 dakika beklenir. Deri delme testinde olduğu gibi, alerjik reaksiyon enjeksiyon bölgesinde kaşıntılı kırmızı bir şişlikle karakterize edilir. Alerjen küçük bir miktar cilt altına enjekte edilir. Bu test, cilt prick testine göre daha hassastır ve genellikle böcek zehirleri gibi daha güçlü testler gerektiğinde veya alerjiden şüphelenildiği halde cilt testi normal ise kullanılır. Çevresel alerjileri belirlemek için yararlıdır ve ayrıca bazı ilaç alerjilerini de belirleyebilir. Genellikle böcek zehrine (insect venom) ve penisiline karşı hassasiyetleri tespit etmek için kullanılır.
Sonuç Yorumlama: Eğer alerji varsa, enjeksiyon yapılan bölgede şişlik ve kızarıklık oluşur.
Sınırlamaları: Cilt çizme testlerine göre yanlış pozitif reaksiyon ve cilt reaksiyonları riski daha yüksektir.
Yan Etkiler: Kızarıklık ve kaşıntı genellikle alerjik reaksiyona eşlik eder. Kaşıntı birkaç saat içinde düzelir ve antihistaminik veya topikal ilaçla yönetilebilir.
3. Yama Testi (Patch Testing)
Ne Zaman Kullanılır? Yama testi, bir alerjen cilde temas ettiğinde oluşan cilt döküntülerinin ve reaksiyonların nedenini belirlemede çok yardımcı olabilir. Maddeye maruz kaldıktan sonra normalde dokuz ila 96 saat içinde ortaya çıkan kontakt dermatiti (temas dermatiti) tespit eder. Bir örnek, zehirli sarmaşıktan gelişen döküntüdür, ancak metallerden, parfümlerden, boyalardan, kimyasallardan, güzellik ürünlerinden ve daha fazlasından da ortaya çıkabilir. Cilt testi veya intradermal testten farklı olarak, yama testi alerji uzmanına birden fazla ziyaret gerektirir. Yama testi, temas alerjilerini tanımlamak için kullanılır; örneğin, bazı metaller, parfümler veya koruyuculara karşı alerjiler (kontakt dermatit).
Cilt Yama Testi İşlemi Belirli maddeler içeren yapışkan yamalar doğrudan hastanın cildine, genellikle sırtına uygulanır. Sonraki iki ziyaret, yamaların uygulanmasından 48 saat ve 72 saat sonradır. Yama ikinci ziyarette çıkarılır ve ilk okuma yapılır. Alerjenin ciltle temas ettiği yerde kızarıklık, tahriş, şişlik veya döküntü olup olmadığına bakılır. Son yama testi okuması üçüncü ziyarette gerçekleştirilir ve sonuçların tartışılması sağlanır.
Yan Etkiler Pozitif test sonuçları kaşıntılı cilt ile karakterizedir. Ayrıca, panellerin uygulanmasından yedi ila 21 gün sonra geç pozitif reaksiyonlar meydana gelebilir, bu nedenle herhangi bir gecikmiş reaksiyon yaşarsanız hekimle iletişime geçmeniz önemlidir.
Avantajları: Alerjik temas dermatiti tanısı için faydalıdır.
Sınırlamaları: Gıda alerjileri veya havada bulunan alerjenleri tanımada kullanılmaya uygun değildir.
B. Kan Testleri
Kan testleri, cilt testlerinin yapılamayacağı veya uygun olmadığı durumlarda (örneğin, cilt hastalıkları olan çocuklar veya ilaçların kesilemediği durumlar) cilt testleri yerine kullanılır.
Ne Zaman Kullanılır
Deri çizme testleri, intradermal testler ve yama testleri bir alerjene karşı fiziksel bir reaksiyon arar. Diğer seçenek olan kan testleri, hastanın kanının bir laboratuvarda test edilmesidir. Çocuk, cilt testi sonuçlarını etkileyebilecek bir ilaç kullanıyorsa veya egzama gibi belirli cilt rahatsızlıkları varsa kan testi kullanılabilir. Şiddetli bir alerjik reaksiyon bekleniyorsa da kan testleri yapılabilir.
Alerji Kan Testi Prosedürü
Kan genellikle koldaki bir damardan alınır. Laboratuvarda uzmanlar antijene özgü antikorlar (IgE) ararlar. "Antijene özgü antikorlar varsa, bu hastanın vücudunun bu maddeyi yabancı olarak tanımladığı ve vücudu bu özgül maddeden korumak için antikorlar ürettiği anlamına gelir. Bir alerjenin yüksek sayıda IgE'si varsa, bu genellikle daha şiddetli bir alerjiye işaret eder.
Yan Etkiler: Çocuğunuz iğne batırılan yerde hafif ağrı veya kanama yaşayabilir.
1.Özgül IgE ölçümleri (ImmunoCAP (RAST) Testi)
ImmunoCAP® testleri, hastanın duyarlı olabileceği belirli bir antijene karşı serbest serum IgE'yi ölçer.
Paneller mevcut olsa da, bu testler en iyi şekilde, geçmişe göre önerilen hedeflenen potansiyel alerjenler için yapılabilir. Bunlar, tedaviyi yorumlama ve yönlendirme konusunda deneyimli bir alerji uzmanı tarafından yorumlanmalıdır. ImmunoCAP® testinin yanlış kullanımı veya yorumlanması uygunsuz, gereksiz diyet kısıtlamalarına, beslenme eksikliklerine ve aşırı kaygıya neden olabilir. ImmunoCAP® düzeyleri, alerjenlere tolerans gelişimini izlemek için de kullanılabilir.
İşlem: Bir kan örneği alınır ve spesifik IgE antikorları alerjenlere karşı test edilir. ImmunoCAP testi, bağışıklık sistemi tarafından alerjenlere karşı üretilen IgE miktarını ölçer.
Sonuç Yorumlama: Yüksek düzeyde alerjen spesifik IgE, o maddeye karşı alerji olduğunu gösterir. Sonuçlar bir ölçekte (örneğin, düşük, orta, yüksek) değerlendirilir.
Avantajları: Bu test, bebekler ve cilt hastalığı olan çocuklar için güvenlidir ve geniş bir alerjen yelpazesine duyarlıdır.
Sınırlamaları: Kan testleri genellikle cilt testlerine göre daha az hassastır ve her türlü alerjik reaksiyonu tespit edemeyebilir. Ayrıca sonuçlar daha geç elde edilir.
2. Total IgE Testi
İşlem: Kandaki toplam IgE miktarı ölçülür. Bu test özgül değildir, belirli bir alerjeni tanımlamak için değil, genel bir alerjik durumu değerlendirmek için kullanılır.
Sonuç Yorumlama: Yüksek toplam IgE seviyeleri, alerjik bir durumu gösterebilir ancak spesifik alerjeni belirtmez.
Avantajları: Alerjik hastalıkların başlangıç taraması için faydalı olabilir.
Sınırlamaları: Özgül (spesifik) alerjenler hakkında bilgi vermez.
3. Eozinofili
Kanda, solunum salgılarında veya burun örneklerinde eozinofil hücrelerinin saptanması, alerjik bir durumun göstergesi olabilir.
C. Ağız Yoluyla Gıda Testi (Oral Food Challenge)
Ağız yoluyla gıda testi, gıda alerjilerinin tanısında "altın standart" olarak kabul edilir. Bu test, anafilaksi riski nedeniyle, tıbbi denetim altında bir kontrol ortamında (örneğin, alerji kliniği veya hastane) yapılır.
İşlem: Çocuk, şüphelenilen alerjen gıdanın küçük miktarlarını kontrollü bir ortamda tüketir ve alerjik reaksiyonlar için izlenir. Süreç, çok küçük bir dozla başlar ve belirti (semptom) gelişmezse doz yavaşça arttırılır.
Sonuç Yorumlama: Çocukta belirti oluşursa, gıda alerjen olarak kabul edilir. Tam dozdan sonra belirti gelişmezse, çocuk o gıdaya karşı alerjik değildir.
Avantajları: Gıda alerjilerinin tanısında oldukça doğru bir testtir.
Sınırlamaları: Zaman alıcıdır, sıkı denetim gerektirir ve şiddetli alerjik reaksiyon riski taşır.
Çocuklarda Alerji Testi Yapılacak Durumlar
Sık veya Şiddetli Belirtiler: Çocukta tekrarlayan hapşırma, hırıltı, deri döküntüleri, kurdeşen veya gastrointestinal sorunlar (örneğin, kusma, ishal) varsa, alerji testi önerilebilir.
Ailede Alerji Geçmişi: Ailede astım, egzama veya alerjik rinit gibi alerjik hastalıkların geçmişi, çocuğun alerji geliştirme olasılığını artırır, bu da test gereksinimi doğurur.
Şüphelenilen Gıda Alerjisi: Gıda alerjisi şüphesi varsa (örneğin, belirli gıdaların tüketilmesinin ardından), ağız yoluyla gıda testi (food challenge) veya spesifik IgE testi yapılabilir.
Belirsiz tanıyı kesinleştirmek için: Belirtiler başka tıbbi durumlarla (örneğin, viral enfeksiyon mu alerjik rinit mi?) örtüştüğünde, alerji testleri doğru tanıyı belirlemeye yardımcı olur.
Alerji Testlerinin Yorumlanması ve Sınırlamaları
Yanlış Pozitif ve Negatif Sonuçlar: Hiçbir alerji testi mükemmel değildir. Örneğin, cilt testleri ve kan testleri yanlış pozitif sonuçlar verebilir (alerji yokken alerji olduğunu gösterme) veya yanlış negatif sonuçlar verebilir (alerjiyi kaçırma). Bu yüzden test sonuçlarını yorumlarken çocuğun klinik geçmişi ve belirtileri dikkate alınmalıdır.
Yaş Dikkate Alınarak Test Yapılması: Bebeklerde ve küçük çocuklarda alerji testi yapılması zordur. Örneğin, cilt testleri genellikle 6 aydan küçük bebeklerde tercih edilmez çünkü bağışıklık sistemi yeterince güçlü tepki vermeyebilir. Kan testleri, daha az duyarlı olsa da, daha küçük çocuklar için cilt testleri yerine kullanılabilir.
Kapsamlı Alerji Yönetimi: Alerji testleri, çocuklarda alerjik hastalıkları yönetmenin sadece bir parçasıdır. Alerji testleri, çevresel kontrol önlemleri (alerjenlerden kaçınma), farmakolojik tedaviler (antihistaminikler, inhalerler) ve bazen immünoterapiler (alerji aşıları) ile birleştirilerek alerji takibi yapılmalıdır.
Çocuklarda Yaygın Alerjenler
Çevresel Alerjenler: Toz akarları, polenler, küf, evcil hayvan tüyleri, hamamböceği alerjenleri.
Gıda Alerjenleri: Süt, yumurta, fındık, ağaç yemişleri, soya, buğday, balık, kabuklu deniz ürünleri.
Böcek Sokmaları: Arı veya yaban arısı zehiri.
İlaçlar: Penisilin ve diğer antibiyotikler.
Çocuğum İçin Hangi Alerji Testi En İyisidir?
Alerji testi için asgari bir yaş sınırı yoktur (ancak 4 aylıktan küçük çocuklarda nadiren yapılır) ve sağlayıcınız çocuğunuz için en iyi seçeneği belirleyecektir. Bununla birlikte, küçük çocuklara genellikle şüpheli çevresel veya gıda alerjileri için kan testi veya deri delme testi uygulanır. Deri delme testi daha az travmatik olabilir, ancak çocuk alerjenleri 20 dakika boyunca yerinde tutamıyorsa veya çocuğun sırtında kızarıklık veya egzama varsa yapılması zor olabilir. Kan testleri daha etkili olabilir, ancak iğnenin yerleştirilmesi küçük bir çocuk için travmatik olabilir. Ayrıca, çocuk hareketsiz duramıyorsa, kan alımı yapmak zor olabilir. Her iki test de alerjileri tahmin etmede eşit derecede etkilidir, bu nedenle sağlayıcınızın seçtiği yönteme güvenin.
Alerji cilt testlerinin (cilt delme testleri, intradermal testler ve yama testleri) hepsinin akut alerjik reaksiyon riski taşıdığını belirtmek önemlidir. En yaygın olumsuz semptomlar arasında kaşıntı, yanma, kızarıklık, hafif şişlik ve alerji testi uygulama bölgesinde tahriş yer alır. Bu hafif alerjik reaksiyonların çoğu alerjenler temizlendikten sonra düzelir.
Çok nadir olsa da, cilt alerji testleri anafilaksi riski de taşır. Bu nedenle alerji testleri, olası solunum zorluklarını önlemek için acil durum ekipmanlarının ve ilaçların hazır bulunduğu bir hastane veya doktor muayenehanesinde yapılır.
Çocuğumda Alerji Var - Şimdi Ne Yapmalıyım?
Çocuğunuzda alerji teşhisi konulursa, doktorunuz tetikleyiciden nasıl kaçınacağınız konusunda tavsiyelerde bulunacaktır. Belirtileri yönetmek için çeşitli ilaçlar da mevcuttur. Örneğin, bazı antihistaminikler bağışıklık sisteminin histamin salgılamasını engelleyerek alerjik reaksiyonları başlamadan önce durdurur veya başladıktan sonra yavaşlatır. Steroidler (kortizonlar) bağışıklık tepkisinin neden olduğu iltihabı azaltmak için etkilidir; bunlar burun spreyleri, göz damlaları ve ağızdan alınan haplar veya sıvılar şeklinde olabilir. Alerji aşıları, bir alerjenin küçük dozlarının enjeksiyonu, bazı hastalar için faydalıdır; alerjene karşı antikor üreterek gelecekte ciddi alerjik reaksiyonları önleyerek etki eder.
******